2002 Bach

Matthäus Passion

Johann Sebastian Bach

zondag 24 maart 2002

Inleiding

Het is Palmzondag en dus tijd voor de Matthäus Passion van J.S. Bach.
Prachtige muziek, die nu al 273 jaar bestaat en nooit haar zeggingskracht is kwijtgeraakt.
Een eeuwenoud verhaal over grenzeloze liefde en zelfopoffering, dat voor ieder van ons zijn eigen betekenis heeft.

Iedere tijd heeft zijn eigen kijk op dit stuk gehad en de muzikale interpretaties zijn door de jaren steeds veranderd. Maar ook ieders persoonlijke beleving van deze muziek ontwikkelt zich in de loop van de tijd. Sommigen van ons hebben de Matthäus Passion al herhaalde malen gezongen, anderen zingen voor deze ene keer met ons mee. En toch zijn er voor ieder van ons steeds weer nieuwe ontdekkingen.
Frank Deiman geeft de leden van het koor daarin een stimulerend voorbeeld. Hij laat ons zien hoe je telkens opnieuw kunt luisteren en begrijpen. Het heeft de repetities gemaakt tot inspirerende avonden, waarvan we tevreden thuiskwamen.

We hopen dat u op deze zondagmiddag zult genieten van onze uitvoering.

Ingrid van Bergenhenegouwen
voorzitter


Componist

Johann Sebastian Bach


Uitvoerenden

Alex Vermeulen - Evangelist, tenor

Frans Kokkelmans - Christus, bas bariton

Clara de Vries, sopraan

Margareth Beunders, alt

Robert Luts, tenor

Hans de Vries, bas

Ensemble Conservatoire Zwolle

Rob Engels, concertmeester

Berry van Berkum, orgel

Kinderkoor Multiple Voices Enschede

Frank Deiman, dirigent


Recensies en Brieven

Evenwichtige Matthäus Passion

Matthäus Passion

Uitvoering van de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach (1685-1750) door Toonkunstkoor "Euterpe" uit Deventer o.l.v. Frank Deiman en het Ensemble Conservatoire Zwolle o.l.v. Rob Engels, Berry van Berkum (orgel). Alex Vermeulen (tenor-evangelist), Frans Kokkelmans (bas-Christus), Clara de Vries (sopraan), Margareth Beunders (alt), Robert Luts (tenor) en Hans de Vries (bas). Medewerking van Kinderkoor Multiple Voices van de Enschedese Muziekschool. Gehoord: 24/3 Grote of Lebuïnuskerk.

In Nederland is de Matthäus Passion een must en een ware cultus is om dit monumentale werk heen ontstaan. In Europa en notabene in Duitsland is dit werk helemaal niet zo bekend. Bij ons heeft tegenwoordig iedere stad wel zijn eigen Matthäus Passion. Het niveau is gelukkig mede door de Oude Muziek beweging in de loop van de jaren gegroeid en de dirigenten van al die oratoriumkoren hebben meer inzicht verworven in de historische uitvoeringspraktijk van deze Barokmuziek.

In de kerkdienst van Goede Vrijdag 11 april 1729 werd in de Thomaskirche te Leipzig de Matthäus Passion voor het eerst uitgevoerd o.l.v. Johann Sebastian Bach. Toen werkte Bach met een jongenskoor en een kleine groep van instrumentalisten. Dit stond in schril contrast met de grote gemengde koorbezetting van het Deventer Toonkunstkoor "Euterpe".

Bach heeft in de Matthäus Passion duidelijk een dialoog tussen de uitvoerenden en de gemeente bedoeld. Uitgangspunt was het evangelie van Matthäus, hoodstuk 26 en 27. Zo wordt in de partituur niet gesproken over solisten, orkest of koor maar over Choro I en Choro II. De koralen werden door de gelovigen luid meegezongen en alles stond in een kerkelijke liturgische context. Iedere vorm van concertgedachte was vreemd. Veel mensen in onze tijd schijnen hier geen weet van te hebben.

De uitvoering van Euterpe kan evenwichtig genoemd worden. De koorklank is okee en de balans tussen de onderlinge stemmen is redelijk. Jammer dat de podiumopbouw en de opstelling van koor en orkest niet optimaal bleek. Zo stonden er minstens zes rijen zangeressen achter elkaar op dezelfde hoogte en dat heeft

natuurlijk een groot negatief effekt op de klakuitstraling. Het geluid bleef hierdoor te veel in de nek van de voorbuurvouw hangen en van een transparante klank zoals in al Barokmuziek gewenst is was geen sprake. Alleen de heren waren op de achterste drie rijen goed neergezet en zichtbaar.
Het orkest versterkt door microfoons deed goed werk. De solisten waren allen prima en Berry van Berkum speelde adequaat een kistorgel.

Het meisjeskoor was nauwelijks hoorbaar en het was jammer dat er geen jongenskoor was. Jongens hebben de kracht en de helderheid om te stralen in de hoogste regionen. Een meisjeskoor is bij de muziek van Bach qua klank en uitstraling een vergissing.
Een compliment voor dirigent Frank Deiman. Met rustige gebaren en weinig ophef weet hij alles in goede banen te leiden. Zonder specifiek gebruik van de Barokke uitvoeringspraktijk musiceert hij fijn met het beschikbare materiaal.

Een verzorgd programmaboekje met afbeeldingen van Rembrandt maakte dit Passie-concert tot een evenwichtige uitvoering en daarop mag Euterpe best trots zijn.

Wim Riefel

Deventer Dagblad 25-03-2002

2002 Händel

Messiah

Georg Friedrich Händel

zaterdag 7 december 2002


Inleiding

Händels oratorium Messiah

De naam Messiah betekent 'Gezalfde' en is afkomstig van het Hebreeuwse woord Masjiach. Het wachten op de komst van de Messias is tot op heden een belangrijk onderdeel van de Joodse religie.
De tekst van Händels oratorium is volledig ontleend aan de bijbel, zowel aan het Oude als aan het Nieuwe Testament (de Profeten, de Psalmen en de Evangeliën). Wie de teksten bij elkaar gezocht heeft, is onduidelijk. Men noemt Charles Jennens, maar het is zeer denkbaar dat Händel zelf een groot aandeel heeft gehad in de keuze van de teksten. De volgorde van de teksten in met name deel I correspondeert met de lezingen van de Anglicaanse liturgie in de adventstijd.

De Messiah heeft drie delen. De Ouverture bestaat uit een langzame, majestueuze inleiding en een snelle fuga. De komst van de Messias wordt aangekondigd en de geboorte bezongen in verschillende aria's en koren. Een en ander culmineert in het koor Glory to God. Het tweede deel handelt niet alleen over het lijden en sterven van de Heiland, maar ook over zijn opstanding en de verkondiging van het evangelie, met als grootse afsluiting het bekende Hallelujahkoor. Het derde deel maakt de luisteraar deelgenoot van de overwinning op lijden en sterven van de hele mensheid (bijv. in de aria 'I know that my Redeemer liveth') en op het Laatste Oordeel ('The trumpet shall sound'). Een groots opgezet 'Amen' bevestigt en besluit dit oratorium, dat Händel zelf 'Sacred Oratorio' noemde.

Händel componeerde de Messiah in het najaar van 1741, in 22 dagen. Een half jaar later was hij op bezoek in Ierland, waar op 13 april 1742 in Dublin de eerste uitvoering van de Messiah plaatsvond ter gelegenheid van een liefdadigheidsconcert in de Music Hall. Het oratorium sloeg in als een bom! De eerste uitvoering in Engeland vond pas een jaar later plaats en werd niet zo enthousiast ontvangen. Wel gebeurde het toen dat bij de inzet van het koor 'Hallelujah' koning George II van zijn plaats opstond en de lofzang staande aanhoorde. Het publiek volgde zijn voorbeeld en nog steeds is het in Engeland traditie dat het publiek voor het zingen van het 'Hallelujah' opstaat. Tijdens Händels leven werd de Messiah in totaal 56 keer uitgevoerd.

Händels oratorium beïnvloedde onder andere Joseph Haydn, die Die Schöpfung en Die Jahreszeiten componeerde, nadat hij de Messiah had gehoord. Mozart bewerkte de Messiah in 1790; hij componeerde er middenstemmen bij en bewerkte de trompetpartijen. Sinds 1960 wordt de originele versie weer uitgevoerd. Het is niet bekend wanneer de eerste uitvoering van de Messiah in Nederland plaatsvond. Wel is bekend dat het oratorium tot ±1950 in het Duits werd gezongen.


Componist

Georg Friedrich Händel


Uitvoerenden

Claudia Patacca, sopraan was ziek, zij werd vervangen door Hieke Meppelink

Margriet van Reisen, alt
Joost van der Linden, tenor

Math Dirks, bas

Ensembl' Esprit Zwolle

Frank Deiman, dirigent


Locatie en aanvangstijd

Grote of Lebuïnuskerk
zaterdag 7 december 2002
Aanvang 20.00 uur

Recensies en brieven

Warmte Euterpe nodig in kille kerk

door René de Cocq

9 december 2002 - 'Messiah' van Händel door Deventer Toonkunstkoor "Euterpe" o.l.v. Frank Deiman met solisten en Ensembl'Esprit. Gehoord: 7/12 Lebuïnuskerk Deventer.

Natuurlijk is 'Messiah' een van de meest geliefde oratoria in de muziekgeschiedenis, en het is al even natuurlijk dat een béétje (oratorium)koor het graag eens wil uitvoeren. Maar met al dat enthousiasme en al die inzet lopen veel amateurkoren toch al snel aan tegen de voetangels en klemmen die Georg Friedrich Händel zo rijkelijk op hun weg heeft gezet.

Acrobatisch

Het werk bevat tal van koorpartijen die niet alleen zijn opgezet in de fugavorm (al lastig genoeg), maar bovendien zijn volgezet met coloratuurpassages: veel nootjes in acrobatisch snelle loopjes die hoge eisen stellen aan de zangtechniek en de koordiscipline. Ook Euterpe liet zaterdag horen hoe moeilijk die coloraturen hier en daar zijn: dan werd het koorgeluid wat rafelig en kwamen de verschillende stemgroepen vooral nog tot een min of meer geslaagde gezamenlijke afloop dank zij de beheerste dwang die uitgaat van de slagtechniek van dirigent Frank Deiman.

Op zichzelf is een ontsporinkje hier of daar natuurlijk geen ramp en al helemaal geen schande, maar Händel geeft in zijn Messiah het koor maar bitter weinig kans op revanche. Tegenover al die veeleisende nootjes staan maar heel weinig passages waarin de zangvereniging kan laten horen dat ze ook nog een mooi warm koorgeluid kan produceren. Op die, gerekend op de 2,5 uur speelduur van het werk, al te spaarzame momenten bewees Euterpe dat wel in huis te hebben.

Misschien ligt de grote kracht van Messiah wel minder in de koorpartijen dan in de soms sublieme aria's die Händel heeft nagelaten. Die vragen om grote draagkracht van de uitvoerende solisten, en Euterpe had zaterdag een aardig gelukkige hand. Vooral invalster-sopraan Hieke Meppelink maakte een geweldige indruk met glasheldere intonatie en dictie, en een gedreven projectie van haar stem in de bepaald niet gemakkelijke ruimte die de Lebuïnus nu eenmaal is.

De alt Margriet van Reisen heeft een mooie stem maar miste wat overtuigingskracht, zeker in het laag; zeker de beroemde aria O thou that tellest good tidings leed daaronder. Tenor Joost van der Linden en bas Math Dirks toonden zich betrouwbare en geloofwaardige vertolkers.

Winterjas

Dat er van het koorgeluid van Euterpe wat warmte afstraalde was zaterdag geen overbodige luxe in de kille grote kerk, waar het publiek in grote meerderheid de winterjas maar aanhield. Voor koor, orkest en solisten was dat vanzelfsprekend geen optie; des te meer bewondering verdient de voelbare inzet waarmee deze uitvoering werd neergezet.

Deventer Dagblad, 9 december 2002

2003 Kerst

Kerstconcert

voor onze vrienden en donateurs
(ook anderen zijn van harte welkom)

Gloria

Francis Poulenc

en Kerstliederen

Vrijdag 19 december 20.00 uur
Open Hof
Karel de Grote laan 361, Deventer

m.m.v.
Dirigent: Frank Deiman
Piano: Bernadette van Agt
Sopraan: Diet Gerritsen

2003 Rutter

Requiem, John Rutter

Kantate BWV 51 - Jauchzet Gott in allen Landen, Johann Sebastian Bach

Gloria RV 589, Antonio Vivaldi

2 november 2003

Voorwoord

Na een intensieve repetitieperiode staan we vanmiddag klaar om een prachtig programma voor u uit te voeren.
Het is geweldig om onder leiding van Frank Deiman een muziekstuk te verkennen. Te ontdekken hoe frases en akkoorden zijn opgebouwd, hoe tekst en muziek bij elkaar horen en hoe onze stemmen op elkaar inwerken. Op die manier groeit de muziek in de loop van de repetitieavonden. Noot voor noot leren we onze stukken kennen en gaan we ervan houden.
Van een groep mensen, die zingen, veranderen we geleidelijk in een koor, dat zich verbonden weet door de inzet en de wil om een geïnspireerde uitvoering te verzorgen.
Daarbij voelt het als een voorrecht, dat we dat samen met deze professionele musici en zangers mogen doen.

Ik hoop van harte, dat wij vanmiddag onze liefde voor het zingen van deze muziek aan u kunnen overbrengen en wens u een boeiende en plezierige middag.

Riet Prins
voorzitter

Concert op Allerzielen

Op de dag waarop men in de katholieke kerk de gestorvenen herdenkt, is het zingen van een Requiem heel natuurlijk. Het Requiem van John Rutter is geschreven in de tradititie van de Franse componist Gabriël Fauré: niet het drama van het einde van het leven, maar de overgang naar het licht staat centraal.
De positieve kracht die van dit stuk uitgaat vinden we ook in de twee andere werken van dit concert. In de cantate "Jauchzet Gott in allen Landen" van J.S. Bach zijn het de levenden die hun vertrouwen in God vieren. De cantate is, zoals ook het Gloria van Vivaldi, een lofzang op God. Licht en donker, blijheid en bedroefdheid bestaan niet zonder elkaar. Dit concert wil beide krachten op een muzikale manier verbinden.

Frank Deiman
dirigent

'Sterven is het uitdoven van een lamp,
niet de vernietiging van het licht.'
Rabindranath Tagore


Componisten

Johann Sebastian Bach


Uitvoerenden

Ensembl' Esprit Zwolle

Frank Deiman, dirigent


Locatie en aanvangstijd

H. Johannes Vianneykerk
Rielerweg 73
zondag 2 november 2003
Aanvang 15.00 uur

2004 Bach Matthäus

Matthäus Passion

Johann Sebastian Bach

zondag 4 april 2004
Uitvoerenden

Maja Roodveldt, sopraan
Lysbeth Riemersma, alt
Joost van der Linden, tenor aria's
Rein Kolpa - evangelist, tenor
Peter Arink, bas aria's
Marc Pantus - Christus, bas
Ensembl' Esprit Zwolle
Kinderkoor Multiple Voices Enschede
Frank Deiman, dirigent
Joost van der Linden, tenor aria's

Ensembl' Esprit Zwolle

Kinderkoor Multiple Voices Enschede

Frank Deiman, dirigent

Locatie en aanvangstijd

Grote of Lebuïnuskerk
zondag 4 april 2004
Aanvang 14.00 uur